Oktober is pienk
Die pienk linte herinner ons aan borskanker, aan die vroue wat daarteen veg, aan dié wat die stryd oorleef het en aan die families wat geliefdes verloor het.
Oktober is hier, en saam met die warmer dae en die eerste tekens van die somer verskyn daar weer pienk linte om bome in Barberton en verskeie ander dorpe in die De Kaap Vallei. Dit is 'n eenvoudige gebaar, maar die boodskap daaragter is alles behalwe klein. Die pienk linte herinner ons aan borskanker, aan die vroue wat daarteen veg, aan dié wat die stryd oorleef het en aan die families wat geliefdes verloor het.
Dit is 'n boodskap wat ons elke jaar nodig het, want hoewel ons al baie oor borskanker gehoor het, beteken dit nie dat ons altyd genoeg doen om onsself en die vroue om ons te beskerm nie.
Volgens die Suid-Afrikaanse Kankervereniging (CANSA), gebaseer op die Nasionale Kankerregister se 2019-syfers, loop ongeveer een uit elke 27 Suid-Afrikaanse vroue die risiko om gedurende haar leeftyd borskanker te ontwikkel. Wêreldwyd is borskanker steeds een van die algemeenste kankers onder vroue. In 2022 is sowat 2,3 miljoen nuwe gevalle wêreldwyd aangeteken. Dit is nie bloot statistiek op 'n bladsy nie. Agter elke syfer is daar 'n mens, 'n gesin, 'n vriendin, 'n ma, 'n dogter of 'n ouma wie se lewe onherroeplik kan verander.
Die goeie nuus is dat vroeë opsporing 'n beduidende verskil kan maak. Wanneer borskanker vroeg opgespoor en betyds behandel word, is die kans op suksesvolle behandeling dikwels aansienlik beter. Dalk is dit juis waar ons onsself moet afvra: wanneer laas het ek 'n mammogram laat doen?
Die lewe is besig en ons is dikwels baie goed daarmee om almal se behoeftes eerste te stel. Ons maak afsprake vir die kinders, herinner ons mans aan hul ondersoeke en sorg dat alles in die huis aan die gang bly. Ons eie gesondheid skuif egter soms na die onderkant van die lys. Dan is daar ook die verskonings. Daar is nie tyd nie, dit is te duur, ek voel mos gesond, of daar is geen kanker in my familie nie.
Om gesond te voel, beteken ongelukkig nie dat daar geen probleem is nie. Borskanker kan in 'n vroeë stadium teenwoordig wees sonder dat daar 'n merkbare knop of ander simptome is. Daarom is dit belangrik om met 'n dokter of gesondheidsorgkundige te gesels en nie te wag totdat iets verkeerd voel voordat jy aandag aan jou borste gee nie.
'n Mammogram is 'n spesiale X-straalondersoek van die borste wat veranderinge kan opspoor voordat dit noodwendig gevoel kan word. Dit is nie 'n waarborg dat kanker voorkom of altyd betyds opgespoor sal word nie, maar dit is 'n belangrike hulpmiddel in vroeë opsporing. Die geskikte ouderdom en frekwensie kan verskil volgens jou ouderdom, persoonlike mediese geskiedenis en risikofaktore. Vroue met 'n familiegeskiedenis van borskanker of ander verhoogde risikofaktore behoort dit met hul dokter te bespreek.
Moet ook nie 'n knop, verdikking, verandering in die vorm of grootte van 'n bors, veranderinge aan die tepel, ongewone afskeiding of veranderinge aan die vel ignoreer nie. Nie elke verandering dui op kanker nie, maar enige nuwe of ongewone verandering behoort deur 'n dokter ondersoek te word. Moenie wag vir jou volgende roetine-ondersoek as jy iets opmerk wat jou bekommer nie.
Die pienk linte in ons strate is daarom meer as versiering. Dit is 'n sigbare herinnering aan 'n onsigbare werklikheid waarmee baie mense daagliks saamleef. Dit kan 'n gesprek tussen vriendinne aan die gang sit, 'n dogter aanspoor om haar ma te herinner om 'n afspraak te maak, of iemand wat al lank huiwer, die moed gee om uiteindelik die telefoon op te tel.
Dit is ook 'n geleentheid om ondersteuning te wys aan dié wat tans met borskanker saamleef. Nie almal se pad lyk dieselfde nie. Sommige vroue moet chirurgie, chemoterapie, bestraling of ander behandelings ondergaan. Ander leef met die onsekerheid van opvolgondersoeke en die vrees dat die siekte kan terugkeer. Agter elkeen is daar 'n storie wat begrip, geduld en ondersteuning verdien.
As gemeenskap kan ons meer doen as om pienk aan te trek of linte om bome te bind. Ons kan luister sonder om te oordeel, praktiese hulp aanbied, iemand na 'n afspraak vergesel en seker maak dat vroue rondom ons weet dat hulle nie alleen hoef te staan nie. Soms is 'n eenvoudige vraag soos “Wanneer laas het jy na jou eie gesondheid omgesien?” genoeg om iemand aan te spoor om op te tree.
As jy een van die vroue is wat al maande lank, of selfs jare, 'n mammogram uitstel, laat hierdie Oktober jou herinnering wees. Maak daardie afspraak. As jy nie seker is waar om te begin nie, kontak jou dokter, kliniek of 'n organisasie soos CANSA om uit te vind watter ondersoek en ondersteuning vir jou beskikbaar is. Moenie wag totdat jy simptome het nie en moenie aanvaar dat dit met jou nie kan gebeur nie.
Wanneer ons hierdie maand deur Barberton en die omliggende dorpe ry en die pienk linte om die bome sien, kan ons gerus die mooi gebaar waardeer. Laat ons ook onthou waarom hulle daar is. Laat elke lint ons herinner aan 'n afspraak wat gemaak moet word, 'n gesprek wat gevoer moet word of 'n vriendin wat ondersteuning nodig het.
Pienk linte kan bewusmaking kweek, maar dit is die stappe wat ons daarna neem wat werklik saak maak. Hierdie Oktober, dra gerus pienk. Maar doen ook iets vir jou gesondheid. Maak ‘n afspraak, ken jou liggaam en moedig die vroue in jou lewe aan om dieselfde te doen. Jou lewe is kosbaar, en jy verdien om daarvoor te sorg.
𝓛𝔂𝓷𝓮𝓽𝓽𝓮.
Mariana Balt
Naomi Roebert
Liz Thorne
Comments ()